Afbeelding 
Giant Homeless Man

Historiek en identiteit van thuislozenzorg in Brussel

Thuisloos zijn kan je omschrijven als een toestand van persoonlijke en maatschappelijke kwetsbaarheid, waarin iemand terechtkomt als gevolg van een kort- of langdurend aftakelingsproces. Thuisloos zijn uit zich in het ontbreken van een vaste woonst, vast werk, bestaansmiddelen en relationele verbanden, waardoor de thuisloze zich niet verder zelfstandig kan handhaven. (J. Gaublomme)

Vertrouwen en verbinding

Niet alle thuislozen zijn dakloos. De meeste thuislozen leven niet op straat, maar verblijven tijdelijk in opvanghuizen, of ze kunnen een tijdje bij familie of kennissen terecht. Tot ook dat ophoudt. Kenmerkend voor thuisloos zijn is het verlies van verbinding en vertrouwen. Thuislozen hebben vaak al een lange weg afgelegd langs diverse instanties, met wisselende, niet altijd positieve ervaringen. Ze kunnen evenmin terugvallen op een netwerk van familie, collega's of vrienden. Werken aan een herstel van vertrouwen is essentieel in de zorg voor thuislozen.

Thuisloos in Brussel

In een grootstad als Brussel is de problematiek van thuisloosheid groter en complexer dan in Vlaanderen. Een op vier mensen leeft er onder de armoedegrens. De Brusselse regio kent een zware huisvestingscrisis die natuurlijk de meest kwetsbare groepen het hardste treft. Steeds meer jongeren, vrouwen, en zelfs hele gezinnen belanden in tijdelijke, zeer precaire woonsituaties, of op straat. Sommige thuislozen komen zelfs speciaal naar Brussel omdat hier een (te?) uitgebreid aanbod is van noodopvang waar men, zonder veel vragen te stellen, een bed-bad-brood voor een nacht aanbiedt.

Beschut wonen, beschut zorgen

De vzw Beschut heeft een geschiedenis van veertig jaar in de ondersteuning van voorzieningen voor thuislozen in Brussel. Het begon met 'Albatros', een opvanghuis voor mannen (dat inmiddels ook voor vrouwen en kinderen toegankelijk is) en 'Open Deur', opvanghuis voor vrouwen. Omdat ze merkten dat zelfstandig wonen na een periode in een opvanghuis niet evident is, begonnen ze in de jaren '80 met 'De Schutting', een initiatief voor beschut wonen. Deze organisatie biedt integrale woonbegeleiding op maat van thuislozen. 'De Schutting' is ook een ontspannings- en ontmoetingsplaats waar regelmatig activiteiten plaatsvinden. In 2001 startten de medewerkers van Albatros, Open Deur en De Schutting in Merchtem met de 'Thuislozenboerderij Kodiel', een plaats waar de meest kwetsbare thuislozen, die niet meer in aanmerking komen voor werk of vorming, via eenvoudige activiteiten en het contact met de dieren, tot rust komen en hun (zelf)vertrouwen heropbouwen. 

Het onderzoek

In 2010 hebben dezelfde mensen de vzw Beschut opgericht. Deze organisatie werkt verder aan de doelstellingen van de initiatieven in de Brusselse thuislozenzorg waarvan ze de directe erfgenaam is. Beschut ervaart dat in de huidige beleidscontext van fusies en centraal aangestuurde werkingen, de eigenheid van haar doelgroepspecifieke aanpak en intensieve begeleiding onder druk komt te staan. Ze wil haar identiteit tonen door een historisch onderzoek van 'haar' voorzieningen in de thuislozenzorg. Op basis daarvan willen ze komen tot een duidelijk en actueel standpunt omtrent thuislozenzorg in de context van Brussel en Vlaanderen.

De publicatie

Het resultaat is te lezen in de publicatie 'Thuis in de stad - Thuislozenzorg op maat en in vertrouwen', dat op 30 maart 2017 werd voorgesteld in De Markten te Brussel.
 

Onderzoekers: het historisch onderzoek wordt uitgevoerd door Lut Verstappen; het proces van standpuntbepaling wordt begeleid door Joris Van Puyenbroeck.

Looptijd: 1 september - 31 december 2016

Foto: de ‘Giant Homeless Man’ van © Studio Caricole
Studio Caricole, een groep mensen die in slechte omstandigheden wonen of dakloos zijn, creëerde de ‘Giant Homeless Man', een dakloze reus. De GHM  geeft uitdrukking aan hun ongenoegen: thuisloosheid is een reuzengroot probleem en de daklozen tonen nog maar het topje van de ijsberg. De GHM liet zich al op verschillende locaties in Brussel zien, om telkens een ander concreet probleem van de wooncrisis aan te kaarten.

 

Afbeelding 
Giant Homeless Man
Focus 
Lut Verstappen
Contact 
Lut Verstappen

Telefoon: 02/240.68.40
E-mail: lut.verstappen@odisee.be
Locatie: Campus HIG, docentenlokaal

© Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen